Odgovornost vazdušnog prevozioca prema putniku u slučaju otmice vazduhoplova
DOI:
https://doi.org/10.5937/crimen2602140JKljučne reči:
otmica vazduhoplova, obeštećenje putnika, odgovornost države, solidarna odgovornostApstrakt
Autor u radu razmatra pravne posledice otmice vazduhoplova koje putnik kao neposredna žrtva takve terorističke radnje trpi. Kako je postojeće međunarodno pravno uređenje otmice vazduhoplova usmereno, pre svega, na prevenciju otmice, kao i na odmazdu prema otmičarima, čini se da je pravni položaj putnika neopravdano pravno nedostatan u smislu da predstavlja svojevrsnu pravnu prazninu. Nejasno je da li putnik (ili članovi njegove porodica, ako nije preživeo) imaju pravo na obeštećenje zbog smrti, povreda ili, uopšte, narušavanja zdravlja, koje nastupi usled otmice vazduhoplova. Tri su moguća odgovorna lica prema putniku. Prvo, najprimerenije, najopravdanije i najneverovatnije – otmičari. Drugo, vazdušni prevozilac na osnovu ugovora o prevozu i činjenice njegove objektivne odgovornosti za svaku okolnost koja se dogodi za vreme pružanja usluge prevoza. I, treće, država kao subjekt koji je u obavezi da sprečava akte terorizma na svojoj teritoriji. Nakon analize pravnih režima moguće odgovornih subjekata, zaključuje se da lege lata samo država može da bude odgovorna putnicima za otmicu vazduhoplova, a da bi de lege ferenda rešenje trebalo da bude u solidarnoj ili, makar supsidijarnoj odgovornosti države i vazdušnog prevozioca sa obavezom regresa prema otmičarima.
Downloads
Reference
Abeyratne, Ruwantissa. Legal Priorities in Air Transport. Cham – Switzerland: Springer, 2019. https://doi.org/10.1007/978-3-030-18391-2
Abramovski, Abraham. “Compensation for passengers of hijacked aircraft“. Bufalo Law Review 21, no. 2 (1972): 339–359.
Caban, Erwin E. “War-Risk, Hijacking & (and) Terrorism Exclusions in Aviation Insurance: Carrier Liability in the Wake of September 11, 2001“. Journal of Air Law and Commerce 68, no. 2 (2003): 421–448. https://doi.org/10.25172/jalc.68.2.8
Commentary. “Deterring airport terrorists attacks and compensating the victims“. University of Pensilvania Law Review 125, no. 5 (1977): 1134–1165. Dostpuno na adresi: https://www.jstor.org/stable/3311564, 15.8.2026. https://doi.org/10.2307/3311564
Curley, Robert. The complete history of aviation – from balooning to supersonic flight. New York: Britanica educational publishing, 2012.
Evans, Alona E. “Aircraft hijacking: its cause and cure“. American Journal of International Law 63, no. 4 (1969): 695–710. https://doi.org/10.2307/2199481
Feller, S.Z. “Comment on Criminal Jurisdiction over Aircraft Hijacking“. Israel Law Review 7, no. 2 (1972): 207–213. https://doi.org/10.1017/s002122370000354x
Fick, Ronald L. et al. “Aircraft Hijacking: Criminal and Civil Aspects”. University of Florida Law Review 22, no. 1 (1969): 72–100.
Finley, Gerald F. “Trial Technique in Aircraft Accident Cases“. Texas Law Review 31, no. 6 (1953): 809–819.
Fitzgerald, Geralf F. “Unlawful Inteference with Civil Aviation“. In: Esseys in Air Law (ed. Arnold Kean). The Hague: Martinus Nijhoff Publishers, 1982.
Hodgkinson, David et alia. International air carrier liability – safety and security. New York: Routledge, 2017.
Ilić, Aleksandra. “Discourse on modern terrorism“. Crimen 12, br. 3 (2021): 309–329. https://doi.org/10.5937/crimen2103309i
Jackson, Brian et alia. “The problem to be solved: Aviation terrorism risk past, present, and future“. In: Eficient aviation security (eds. Brian Jackson et alia). RAND Corporation, 2012.
Janković, Svetislav. “Odgovornost vazduhoplovnog prevozioca za štete koje putnik pretrpi usled oštećenja zdravlja za vreme prevoza, a koje nije uzrokovano nezgodom na vazduhoplovu“. Pravo i privreda 51, br. 7–9 (2013): 321–336. https://doi.org/10.55836/pip_25403a
Janković, Svetislav. Vazduhoplovno pravo. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 2021.
Jovanović, Nebojša. “Opšti osnov ugovorne odgovornosti u srpskom pravu“. Pravo i privreda 58, br. 1 (2020): 40–63. https://doi.org/10.5937/pip2001040x
Jovanović, Nebojša. Saobraćajno pravo. Beograd: Pravni fakultet Univerzitetau Beogradu, 2024.
Karanikić Mirić, Marija. Obligaciono pravo, drugo izdanje, Beograd: Službeni glasnik, 2024. https://doi.org/10.63356/gpf.2024.007
Krstić, Marko. “Ugrožavanje vazdušnog saobraćaja terorističkim aktima“. Strani pravni život 60, br. 3 (2016): 107–117. https://doi.org/10.56461/spz16307k
Leloudas, George. Risk and liability in air law. Informa: London, 2009.
Milde, Michael. International Air Law and ICAO. Utrecht: Eleven International Publishing, 2008.
Milde, Michael. „The Beijing Convention and Beijing Protocol adapted at the International Conference on Air Law“. Zeitschrift für Luft – und Weltraumrecht 60, no. 1 (2011): 5–28.
Pavlićević, Predrag. “Taksonomije koncepata borbe protiv terorizma“, Crimen 5, br. 2 (2014): 212–230.
Perović, Slobodan et alia. Komentar Zakona o obligacionim odnosima. Gornji Milanovac-Kragujevac: Pravni fakultet u Kragujevcu i Kulturni centar Gornjeg Milanovca, 1980.
Petrović Tomić, Nataša. Pravo osiguranja – sistem, knjiga prva. Beograd: Službeni glasnik, 2019.
Polkowska, Malgorzata (2010). “Some observations on civil air carrier liability in international air carriage – accident, damage and jurisdiction“. Uniform Law Review 15, no. 1 (2010): 109–131. https://doi.org/10.1093/ulr/15.1.109
Salma, Jožef. “Ugovorna odgovornost – u evropskom, uporednom i domaćem pravu“. Zbornik radova Pravnog fakulteta u Novom Sadu XLV, br. 1 (2011): 69–107. https://doi.org/10.55836/zbornik_pip_2205a
Singh, Anushka et alia. „Aircraft hijacking and International Law“. International Journal of Law Management & Humanities 4, no. 3 (2021): 139–145.
Šulejić, Predrag. Osiguranje od građanske odgovornosti. Doktorska disertacija. Beograd: Pravni fakultet u Beogradu, 1967.
Vasiljević, Mirko. Trgovinsko pravo, Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 2012.
Downloads
Objavljeno
Kako citirati
Broj časopisa
Sekcija
Licenca
Sva prava zadržana (c) 2026 Svetislav Janković
Ovaj rad je pod Creative Commons Autorstvo 4.0 Internacionalna licenca.
Autori zadržavaju autorska prava i daju časopisu pravo prvog publikovanja rada, što omogućava drugima da dele rad uz priznanje autorstva i izvornog objavljivanja u ovom časopisu.
